In bijna elke la ligt wel een oude telefoon, een kapotte waterkoker of een snoer waarvan niemand meer weet waar het bij hoort. Weggooien bij het restafval is geen goed idee: elektronica bevat waardevolle metalen zoals koper, goud en zeldzame aardmetalen, maar ook stoffen die schadelijk zijn voor het milieu als ze in de verbrandingsoven of op een stortplaats belanden.
Gelukkig is het in Nederland relatief eenvoudig om afgedankte apparaten op de juiste plek in te leveren. Je hebt grofweg drie routes: de gemeente, de winkel en de tweedehandsmarkt. Hieronder lees je wanneer welke optie het handigst is.
De milieustraat van je gemeente
Elke gemeente heeft een of meer afvalbrengstations, vaak milieustraat of recyclingpunt genoemd. Daar kun je vrijwel alle soorten elektrische apparaten kwijt, van een föhn tot een wasmachine. Inleveren van elektronica is er meestal gratis, omdat de kosten voor verwerking al in de aankoopprijs van nieuwe apparaten zijn verwerkt via een verwijderingsbijdrage.
Op de milieustraat worden apparaten per categorie gescheiden, zoals koel- en vriesapparatuur, grote witgoedapparaten, beeldschermen en kleine elektronica. Kijk vooraf op de website van je gemeente of afvalinzamelaar welke regels er gelden. Sommige gemeenten vragen om een afvalpas of werken met een afspraaksysteem. Ook bieden veel gemeenten een ophaaldienst voor grof afval, waarmee zware apparaten soms aan huis worden opgehaald.
Inleveren bij de winkel
Koop je een nieuw apparaat, dan mag je het oude exemplaar van hetzelfde type bij de winkel achterlaten. Dit heet de oud-voor-nieuwregeling. Laat je een nieuwe koelkast bezorgen, dan kun je vaak vragen of de bezorger de oude meeneemt. Vraag dit bij de bestelling na, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Kleine apparaten kun je bij grotere elektronicazaken vaak ook inleveren zonder iets te kopen. Daarnaast staan in veel winkels, bouwmarkten en supermarkten inzamelbakken voor kleine elektronica, lampen en batterijen. Lege batterijen horen nooit in de gewone vuilnisbak: ze kunnen brand veroorzaken in vuilniswagens en afvalverwerkingsinstallaties.
Wat hoort er allemaal bij elektronica?
Veel mensen denken bij elektronica alleen aan telefoons en laptops, maar de categorie is breder. Alles met een stekker, een batterij of een zonnecel valt eronder. Twijfel je, dan is de vuistregel simpel: werkt het op stroom, dan hoort het niet bij het restafval.
- Kleine huishoudelijke apparaten zoals tandenborstels, mixers en strijkijzers
- Speelgoed met batterijen en verlichte schoenen
- Spaarlampen, ledlampen en tl-buizen
- Opladers, kabels en powerbanks
- Elektrisch gereedschap en tuinapparatuur
Een tweede leven via tweedehands
Werkt je apparaat nog, dan is hergebruik vaak beter dan recyclen. Een kringloopwinkel neemt bruikbare elektronica meestal graag aan, al hanteren ze soms eigen voorwaarden voor grote of oude apparaten. Verkopen via een online marktplaats levert je bovendien nog wat geld op. Ook buren, familie of lokale weggeefgroepen zijn een goede optie voor spullen die je zelf niet meer gebruikt.
Is er iets kapot, probeer het dan eerst te laten repareren. In veel wijken zijn repaircafés waar vrijwilligers je helpen een kapotte lamp, broodrooster of koptelefoon weer aan de praat te krijgen. Wil je weten of een nieuw apparaat de moeite waard is of juist lang meegaat, dan vind je op elektronicarecensie.nl tips en achtergrondinformatie over elektronica die je kunnen helpen bij een bewuste keuze.
Wis eerst je gegevens
Voordat je een telefoon, tablet, laptop of externe harde schijf weggeeft of inlevert, moet je je persoonlijke gegevens verwijderen. Maak eerst een back-up van foto’s en documenten die je wilt bewaren. Log daarna uit bij al je accounts, schakel functies als apparaatvergrendeling uit en zet het apparaat terug naar de fabrieksinstellingen.
Haal ook simkaarten en geheugenkaarten eruit. Bij een computer die echt niet meer werkt, kun je de harde schijf eventueel apart laten vernietigen of zelf onklaar maken als je vertrouwd bent met de risico’s. Zo voorkom je dat iemand anders bij je privégegevens kan.
Wat gebeurt er daarna met je apparaten?
Ingeleverde elektronica gaat naar gespecialiseerde verwerkers. Daar worden schadelijke onderdelen zoals batterijen, koelmiddelen en kwikhoudende lampen eerst veilig verwijderd. Vervolgens worden de apparaten vermalen en gescheiden in grondstoffen zoals metaal, glas en kunststof, die opnieuw gebruikt kunnen worden in nieuwe producten.
Of je nu kiest voor de milieustraat, de winkel of een tweedehandskoper: elke route is beter dan de vuilnisbak. Verzamel je kleine apparaten bijvoorbeeld in een doos in de schuur en breng ze in één keer weg als je toch boodschappen doet of naar de milieustraat gaat. Zo wordt het een kleine gewoonte die weinig moeite kost en waardevolle grondstoffen in de kringloop houdt.
